Varlık Aylık Edebiyat ve Kültür Dergisi Sayı: 1195

Tüm açıklama

Çizgi-yorum - Semih Poroy Edebiyatçıların Kamusala - Birlikte - Müdahalesi - Süreyyya Evren / Sayfa 3 İktidarla kurgusal özdeşliğini kırmamış, kendini ulus-devlet terimleriyle okuma yanlısı, çok uslu biri olabilir aydın. Kendisine de piramidin orta-üst katmanlarında bir yer biçmenin büyüsüyle ya da daha basit ve genelgeçer bir kasılmayla piramit dışını göremeyecek şekilde tıkanabilir edebiyatçı. Süreçler (Şiir) - Tarık Günersel Sanatçı Duruşu ve Kamusal Alan - Tahir Abacı Muhalefet, tekil bir duruş değil, ciddi bir siyasal örgütlenme sorunudur ve kimi demokratik hakları elde etmenin, örgütlenme ve ifade özgürlüğü üzerindeki engelleri kaldırabilmenin yolu, sanatçıların 'gösteri'lerinden, 'demokratik tepki'ler sergilemelerinden çok, örgütlü mücadeleden geçer. Bu açıdan, 'kamusal alan'a müdahele konusunda, örgütlü mücadele için omuz veren 'sıradan' insanların katkıları da önemlidir. Dışarı Çıkma Cesareti - Erden Kosova Öncelikli olarak kamusal alanın hem devlet otoritesi, hem de farklı türden muhafazakârlıkların sıkı denetimi altında tutulmasından ileri gelen bir çekingenlik söz konusu. Bu çekingenliğin Diyarbakır'da mevcut olması gayet anlaşılır - kentin yakın geçmişini gözden geçirmek, binlerce 'fail-i meçhul'u hatırlamak yeterli bu konuda. Soruşturma: EdebiyatçılarınKamusal Alana Müdahalesi Hrant Dink'in öldürülmesinin ardından siyasi atmosfer hayli görünür bir nitelik kazandı. Kültür-sanat insanlarını da harekete geçmeye teşvik eden, aktif tutum alma arzusunun çoğaldığı bir süreç yaşanıyor. Kendimizi sorgulamayı da içeren bu süreçte edebiyatın, edebiyatçılarımızın tavır ve tepkileri üzerinden yapılanları, yapılamayanları, yapılması gerekenleri ve yapılabilecekleri tartışmak gerekiyor. İmza kampanyaları, ortak şiir kaleme almak, kendi kendini ihbar gibi aktivist yöntemlerin değerlerini teslim etsek de hâlâ eksik kalan noktalar işaret edilebilir: sözgelimi, kişisel anlaşmazlıkların, farklı sanatsal tercihlerin ve çeşitlenen siyasi konumların detaylarının askıya alındığı, asgari müştereklerin öne çıktığı acil ve geniş katılımlı tartışma toplantıları neden düzenlenemesin? Bu asgari müştereklerde bile ayrışılıyorsa, bu ayrışmalar neden uygarca yan yana gelinebilecek farklı inisiyatifler doğurmasın? Edebiyatçıların fiili olarak bir mekânda toplandığı ve 'ne yapmalı, nasıl müdahale etmeli' çerçevesinde samimi tartışmalar yaptığı etkinlikler neden gerçekleştirilemesin? Üstelik benzeri toplantıların, sözgelimi çağdaş sanat alanında organize edilebildiğini, bağımsız inisiyatiflerin oluşturulabildiğini gözlemlemek mümkünken. . . Edebiyatın ülkemizde çok daha köklü olması mı manevra kabiliyetini azaltıyor? Sorun kurumlarda mı, bireylerde mi, oluşumlarda mı? Ve tabii ki, ne yapmalı? Yukarıdaki genel zemine ilişkin sorulara ek olarak yazar örgütlerinin rolü konusunda da görüşlerinizi almak istiyoruz: Yazar örgütlenmelerinin siyasi gündemlere etkileri hakkında ne düşünüyorsunuz? Ülkemizdeki yazar örgütlerinden kamusal müdahale konusunda beklentileriniz nelerdir? Şu ana kadarki çalışmalarını nasıl değerlendiriyorsunuz, önerileriniz nelerdir? Örgütlerin dışında bağımsız inisiyatifleri gerekli görüyor musunuz, yoksa siyasi tavırlar öncelikle yazar örgütleri bünyesinde mi alınmalı? Yetimler Ağıtı'na Ek (Şiir) - Kemal Özer Soruşturma: Yazar Örgütlerinin Kamusal Alana Müdahalesi Camille İçin Sone (Şiir) - Eren Aysan Ahmet Erhan ile Söyleşi - Ayhan Şahin "Vicdan" kavramı, şiirin olmazsa olmaz koşuludur. Bu nedenle hayatla gerek etik, gerekse estetik açıdan ve doğrudan bir anlam ilişkisi kurmak gerekir. Daha önce konuştuk, benim şiirim kişiseldir, dedim. Şimdi ortada bir dünya var; hepimizin mezbahası olmaya teşne bir ülke var. Sen madem "kişi", açıkçası "kendi" olabiliyorsan, o zaman "ötekiler"e duyularını kapatamazsın. O dünya-ülke bir yerde gelip sana çarpacaktır Son Anka 2 (Şiir) - Ferruh Tunç Kara, 'Yerli' Bir 'Çocuk' - Haydar Ergülen Ahmet Erhan karanlık bir adam ve şair değil, kara bir çocuk. Benden küçük, benden büyük. Hem şiirlerini hepimizden önce yayımladığı için küçük, hem de hepimizi şiirlerine hayran bıraktığı için büyük. Alacakaranlıktaki bir ülkede doğmuş olmanın en çok yakıştığı şair. Demek bu da şiire yakışırmış! Kahır biraz da bundan. Kim kimden beslendi peki? O kara çocuk ülkesinden mi, yoksa alacakaranlıktaki ülke o kara şairden mi? Sağaltım Yurdu (Asklepion) -VII- (Şiir) - Mehmet Başaran Kaçak Vapur (Öykü) - Ethem Baran Çocuk Aynaları (Şiir) - Hulki Aktunç Kimse Ç'yi Hor Görmesin / Harflerin Önemi Üzerine - Deniz Özbeyli Bu yazıda, harflerden Ç'ye taktım kafayı. Diyaframdan gelen havanın, soluk borusundan tazyikle geçişi, ağzın içinde yukarıya doğru itilmesi, beraberinde alt çenenin kısa bir hareketle yukarı çıkıp inmesi ve en nihayetinde de ağızdaki havanın dilin üst ucu ile üst damağın arasında ezilip tek ve kesin bir hamle ile dışarıya sevkedilmesi. İşte size mezkur Ç harfi. Eleştirel Deneme Neye Yarar? - Mustafa Şerif Onaran Edebiyata bilimsel gözle bakmada beğeni inceliğini hazırlayan ruh yeteneği yoktur. Eleştirel denemede bir edebiyat eserini anlamak kendini tanımaktan geçer. Zaten yaşamak da insanın kendini tanıma süreci değil midir? Yaşamaya uzak, umutsuzluğun dağınıklığı içindeki bir kadın gövdesinde cinselliği keşfetmek gibidir edebiyatın gizlerine varmak. Ancak eleştirel denemeyle bakılırsa ayrımına varılır o gizli gömünün. Gümbet Şiirleri (Şiir) - Ahmet Necdet Kültür Gündemi - Şiir Yıllıkları ve Hazırlayanlar Veysel Çolak, Bâki Asiltürk, Cenk Gündoğdu, Şeref Bilsel Şiir Yıllıkları yayımlandığında, her zaman tartışmaları da beraberinde getirmiştir. Bu tartışmalar, çıkış noktası ne olursa olsun, genel olarak "Yıllık"ta yer alıp almamak çerçevesinde biçimlenir. Öze ilişkin sorular ve sorunlar gündeme getirilse bile, çoğu zaman yeterince üzerinde durulmaz. Kültür Gündemi sayfalarında bu alanda çalışma yapanlara ve farklı kuşaklardan belirlediğimiz şair ve eleştirmenlere konuyla ilgili sorular sorarak, "Yıllık"ların niteliğini ve işlevini irdelemek istedik. "Yıllık" hazırlarken, izleyeceğiniz dergileri nasıl belirliyorsunuz? Şairleri ve şiirleri seçerken, nasıl bir yöntem izliyorsunuz?Bu konuda yöneltilen temel eleştiriler var: Şairler, dergiler arasında denge gözetildiği; yıl içinde farklı sayılarda şiir yayımlayan şairlerin ve gerek yayın periyodu, gerekse sayfa sayısı nedeniyle şiire farklı yoğunluklarda yer veren dergilerin, gözetilen bu denge nedeniyle eşitlendiği ve bunun "haksız" bir durum olduğu ileri sürülüyor. Ne diyorsunuz? Siz aynı zamanda şair ve dergicisiniz. Bu tür seçimleri yaparken, bir şairin poetik tutumundan ve dergicilik anlayışından tamamen sıyrılması mümkün mü? Ayrıca kendi derginizden şiir seçerken, ölçütünüz ne oluyor? Bütün şiirleri alamayacağınıza göre, "Yıllık"a giremeyen şairlerle sorun yaşıyor musunuz, nasıl çözümlüyorsunuz? Son 20 yıllık süreçte şiir üzerine yoğun olarak deneme, eleştiri, incelemeler yazılıyor, tartışmalar yapılıyor. "Yıllık"larda bu yazılardan da bir seçmeye yer vermemek, o yılın şiir serüvenini kavramada bir eksiklik yaratmıyor mu? Komünistler Neden Tatil Yapmaz Kültür Gündemi - Şiir Yıllıkları ve Şairler, Eleştirmenler Mehmet H. Doğan, Metin Cengiz, Adnan Özer, Arife Kalender, Fergun Özelli, Nilay Özer, Ramis Dara Son 5 yıl içinde yayımlanan şiir yıllıklarını nasıl değerlendiriyorsunuz? Sizce nitelik olarak öne çıkan hangileri? Neden? Şiir yıllıklarını son yıllarda şairler hazırlıyor ve aynı zamanda dergi yayımlıyorlar. Bu tür çalışmaları yaparken, bir şairin poetik tutumundan ve dergicilik anlayışından tamamen sıyrılması mümkün mü? Bu durumun ne gibi sakıncaları var? Şairler yıl içinde farklı sayılarda şiir yayımlıyorlar; dergiler, farklı periyodlarla ve farklı sayfa sayılarıyla yayımlanıyorlar. Şiir yıllığı hazırlanırken denge gözetildiği için şairlerin ve dergilerin eşitlendiği, bunun da "haksız" bir durum olduğu ileri sürülüyor. Siz nasıl düşünüyorsunuz? Son 20 yıllık süreçte şiir üzerine yoğun olarak deneme, eleştiri, incelemeler yazılıyor, tartışmalar yapılıyor. "Yıllık"larda bu yazılardan da bir seçmeye yer vermemek, o yılın şiir serüvenini kavramada bir eksiklik yaratmıyor mu? İnci Aral ile Söyleşi - Hande Öğüt Cinselliğin insanın en gizemli, karanlık ve zengin yanı olduğuna ve çokyönlü, sınırsızca yaşanabileceğine inanıyorum. "Ayaklar Başta" Dedi Şeref (Şiir) - Emel İrtem Yaşar Kemal Romanında "Mucizevi Göstergeler" - Alper Akçam Yaşar Kemal "bey"lerinin başlangıçta kendi soyları, obaları içinde tartışılmaz bir konumları vardır. Aynı tartışılmazlık, ait oldukları toplulukların diğer bireyleri için de geçerlidir. Kimse kendi bulunduğu konumu sorgulamaz, kimliğini ait olduğu yerin dışına taşırma, başka bir konuma geçme gibi bir çaba içinde olamaz. Yozlaşma süreci, aynı zamanda trajik yapı içinde yer alan bireylerin kendi konumlarını sorgulama sürecini doğurur. Yeryüzünün Hüznü (Şiir) - Tozan Alkan Zamanın Sarkacı - Feridun Andaç Yanılsamalar içinde yaşamak iyi gelir gelmesine de, acaba umursamadıklarımızı, elden çıkardıklarımızı, ıskalayıp ötelediklerimizi düşündüğümüz olur mu hiç? Eleştiri Tarihinden - Mehmet Rifat Aşağıda tek tek "Ben" diyen "Bizler" kendi eleştiri dünyalarımızın bugüne dek gizli kaldığını sandığımız yanlarını bu kez açıksözlülükle dile getirmeye çalışıyoruz. Neşeli Ağaç (Şiir) - Emrah P. Karşılıksız Aşk - Şebnem Şenyener Tam yüzyıl sonra, Gabriel Garcia Marquez'in, Nobel Ödülü kabul konuşmasında sözünü ettiği "Yalnızlık"tır Dario'nun Azul'u. Mavi bir denizin, Yeni Dünyanın yalnızlığı. Yarı keçi, yarı insan ilahlar, cüceler, cinler, periler, kuğular, yeşil göller, büyük parklar ve kaleler arasındaki Eldorado, altın diyarı. O gün bugündür İspanyolca üzerinden dünya diline akan çığıl. Yanılgılar Evi (Şiir) - Okan Alay Pier Paolo Pasolini - Aslı Daldal Pasolini'nin sanatçı kişiliğinin mihenk taşlarından bir tanesi, yönetmenin cinsel tercihidir. Homoseksüelliğinin tutucu İtalyan toplumu içerisinde fazlaca bilinmesini istemeyen yönetmen Luchino Visconti'den farklı olarak Pasolini homoseksüelliğini açıklamaktan çekinmediği gibi, özgür cinsel tercihlerin küçük burjuva ahlakına en büyük darbeyi indirecek devrimci potansiyele sahip olduğuna inanır. Yeni İmzalar - Enver Ercan 2000'li yıllarla birlikte iyiden iyiye belirginleşen bir anlayış, giderek yaygınlaşıyor "yeni imzalar" arasında: Hemen herkes her dergide görünmek istiyor. Dergilerin yayın anlayışları, farklılıkları, hatta nitelikleri bile onlar için önemli değil pek. Yeter ki şiiri, öyküsü yayımlansın. Açık söylemek gerekirse eskiden de bu tip şairler ve yazarlar vardı, ama bir "anlayış" oluşturabilecek "çoğunluk"ta değillerdi. Aşk Tozu (Şiir) - Deniz Yılankaya O Sonsuz Uykuya Niyetli Kadınlar (Şiir) - Emin Kaya Tüm O Sevmediğim (Öykü) - Fatih Parlak Yaln (Şiir) - Ali Toprak Faili Meçhul (Öykü) - Esra Odman (Derginin İçinden)